Dit is de nieuwe website van de SBPN. De website is in uitvoering, nog niet alle onderdelen zijn gevuld.
Sommige verhalen vertel je gemakkelijk. Andere verhalen hebben tijd nodig voordat er woorden voor zijn. Tijdens de Pleeggrootouder- en kleinkinddag op 31 oktober stond één ding centraal: de kracht van je eigen verhaal. Pleeggrootouders, pleegkleinkinderen en andere betrokkenen ontmoetten elkaar, deelden ervaringen en luisterden naar elkaar. Het werd een warme dag vol herkenning, soms met een lach en soms met een brok in de keel. Een dag die vooral liet zien hoe belangrijk het is om te weten dat je er niet alleen voor staat.
Het thema van deze dag was ‘De kracht van je verhaal’. Want ieder (pleeg)gezin heeft zijn eigen verhaal. Soms mooi en hoopvol, soms ingewikkeld en verdrietig. Vaak is het beide tegelijk.
De dag werd georganiseerd door de SBPN, in nauwe samenwerking met Levvel, Timon en William Schrikker Gezinsvormen (WSGV).
Voor veel pleeggrootouders is het contact met andere pleeggrootouders belangrijk. Mensen die uit eigen ervaring begrijpen wat het betekent als je niet alleen oma of opa bent, maar ook verantwoordelijk wordtbent voor de dagelijkse opvoeding van je kleinkind.
Daarom heeft de Pleeggrootouder- en kleinkinddag meerdere doelen:
Pleeggrootouders kunnen ervaringen delen tijdens gesprekken en workshops.
Pleegkleinkinderen ontmoeten andere pleegkleinkinderen en doen samen leuke activiteiten.
Tegelijkertijd laat de dag aan pleegzorgorganisaties, bestuurders en beleidsmakers zien wat het betekent om pleeggrootouder en pleegkleinkind te zijn.
Een bijzonder onderdeel van de ochtend was het gesprek tussen Sohaila El Ouahabi en Lia Vogel-Brouwer. Het gesprek had de vorm van ‘Zomergasten’: persoonlijke verhalen aan de hand van filmbeelden en fragmenten uit een boek van Lia.
Lia Vogel-Brouwer is pleegoma en schreef het boek Een mantel vol liefde – En dan ben je pleeggrootouder.
Sohaila El Ouahabi groeide zelf op als pleegkleinkind. Inmiddels werkt zij als hulpverlener bij De Rading en als MDFT-supervisortherapeut. Daarnaast is zij Beschermjassen-trainer.
Lia Vogel-Brouwer vertelde hoe haar leven veranderde toen haar kleindochter bij haar en haar man kwam wonen. Haar dochter had psychische problemen en verbleef regelmatig langere tijd in Egypte. Uiteindelijk kwam haar kleindochter bij oma en opa terecht.
De zorg voor een kleinkind kwam niet voort uit een vooraf gemaakte keuze. Het gebeurde omdat het nodig was. Vanaf dat moment was er 24 uur per dag verantwoordelijkheid voor een kind. Daarmee veranderde ook de rol van oma: zij was niet meer alleen de oma die haar kleinkind kon verwennen, maar werd ook opvoeder.
Dat verschil werd ook door haar kleindochter gevoeld. Voor andere kleinkinderen kon oma een ‘gewone’ oma zijn. Voor haar was oma tegelijk degene die haar opvoedde. Ook het wonen bij opa en oma in plaats van bij haar eigen ouders kon soms moeilijk zijn. Opa speelde daarbij een belangrijke rol als stabiele factor binnen het gezin.
Een van de meest indringende onderwerpen in het gesprek was de bijzondere positie van pleeggrootouders. Zij zorgen voor hun kleinkind, maar blijven ook vader of moeder van hun eigen kind.
Lia Vogel-Brouwer vertelde hoe zwaar het kan zijn om mooie momenten en kleine successen van je kleinkind mee te maken, terwijl de eigen moeder daar niet bij is. Ze beschreef het als voortdurend zoeken naar evenwicht tussen moeder zijn en pleeggrootmoeder zijn.
Daarbij kan ook schuldgevoel optreden: heb ik vroeger als ouder iets verkeerd gedaan? Had ik iets anders kunnen doen? Tegelijkertijd is er de wetenschap dat problemen niet zomaar door één persoon of één gebeurtenis ontstaan.
Tijdens de vragen uit de zaal bleek hoeveel herkenning dit opriep. Pleeggrootouders vertelden onder andere over moeilijke ervaringen met hulpverlening en screening. Ook kwam de spanning naar voren tussen waardering vanuit de omgeving, die zegt: ‘Wat goed dat jullie dit doen’, en een eigen kind dat de situatie heel anders kan ervaren.
Een eenvoudige maar waardevolle tip van Sohaila El Ouahabi was: vertel een hulpverlener ook wanneer je vooral behoefte hebt aan iemand die luistert en even niet aan adviezen of oplossingen.
Sohaila El Ouahabi bracht vervolgens haar eigen ervaring als pleegkleinkind in. Zij groeide op bij haar oma, waar ook haar tante eenmet een belangrijke rol hadvoor een tante. Als kind had zij niet het gevoel dat zij in een bijzondere ‘pleegzorgsituatie’ zat. Haar familie was gewoon haar omgeving. Pas later besefte zij dat zij feitelijk als pleegkind was opgegroeid.
Bijzonder was haar verhaal over eieren. Haar oma kwam in moeilijke situaties altijd met eieren. Iets heel alledaags kreeg daardoor een veel diepere betekenis. Voor Sohaila El Ouahabi werden eten en de aandacht daaromheen verbonden met veiligheid. Eieren werden haar 'beschermjas'.
Het liet mooi zien dat geborgenheid niet altijd in grote gebaren zit. Juist kleine, vertrouwde dingen kunnen voor een kind veel betekenen.
In de workshop ‘Beschermjassen – Welke kracht geef jij door aan je kleinkind?’ werd gekeken naar familieverhalen, culturele wortels, tradities en vertrouwde gewoonten.
Het model Beschermjassen is ontwikkeld door Kitlyn Tjin A Djie.
Mei Lan Tan, gedragswetenschapper bij Levvel en Beschermjassen-trainer, was bij dit onderdeel betrokken.
Centraal stond de vraag: wat heeft jou gevormd, wat geeft jou kracht en wat daarvan geef je door aan je kleinkind?
Ook werd stilgestaan bij verdriet dat door generaties heen kan doorwerken. De ene generatie praat misschien nauwelijks over verdriet. De volgende generatie voelt dat er iets is, maar weet niet precies wat. En weer een volgende generatie kan daarop reageren zonder de geschiedenis te kennen.
Een kluwen wol met verschillende voorwerpen vormde hierbij een zichtbaar beeld van een levensverhaal: verschillende gebeurtenissen, mensen en herinneringen raken met elkaar verweven.
Dat sloot mooi aan op het thema van de hele dag. Wie weet waar hij of zij vandaan komt en welke verhalen bij de familie horen, kan daar ook kracht en verbondenheid uit halen.
John Goessens
Yvonne Aartsen
Boyd Emmen
In de workshop ‘Bij elkaar blijven’ stond een belangrijke vraag centraal: wat gebeurt er met relaties wanneer een pleegzorgplaatsing verandert of officieel eindigt?
Aan het gesprek namen John Goessens, Yvonne Aartsen en Boyd Emmen deel. John Goessens en Yvonne Aartsen brachten hun jarenlange ervaring met pleegzorg mee. Boyd Emmen vertelde vanuit het perspectief van iemand die zelf pleegkind is geweest. Hij verloor zijn moeder toen hij elf jaar was en werd samen met een ander kind opgevangen door zijn oma, die toen 72 jaar was. Rond dit gezin ontstond gaandeweg een breder netwerk.
Een belangrijk inzicht uit het gesprek was dat er verschil is tussen het formele einde van pleegzorg en de persoonlijke relatie tussen mensen. De formele pleegzorg kent haar eigen grenzen. Maar de band tussen kinderen, pleegouders, grootouders en andere betrokkenen kan veel langer blijven bestaan. Soms een leven lang. Daarom ging het gesprek ook over het opbouwen en onderhouden van een netwerk rond een kind.
Dat netwerk kan heel verschillend zijn samengesteld: opa en oma, ouders, andere grootouders, familie, vrienden en buren kunnen er allemaal deel van uitmaken. Uit de verhalen bleek ook hoe belangrijk zo'n netwerk kan zijn wanneer er onverwacht iets gebeurt. Een deelnemer vertelde bijvoorbeeld hoe buren werden gevraagd om tijdelijk te helpen toen een partner een hartoperatie moest ondergaan.
Tegelijkertijd is een netwerk niet vanzelfsprekend. Bestaande contacten kunnen in de loop van de jaren minder worden en voor kinderen die extra ondersteuning nodig hebben, is passende hulp niet altijd gemakkelijk te vinden.
De boodschap was helder: ergens bij horen is belangrijk. En relaties houden niet automatisch op wanneer de formele pleegzorg stopt.
Even geen zin in veel woorden? Voor een beperkte groep bestond de mogelijkheid om onder leiding van Trudy een knutselwerk te doen. De ervaring leert dat dan als vanzelf de onderlinge verhalen loskomen.
Terwijl de volwassenen met elkaar in gesprek gingen, hadden de kinderen hun eigen programma. Ook daarin stond hun verhaal centraal.
· Creatieve workshop met Maaike Koning: Bij ‘Mijn schatkist, mijn verhaal’ konden kinderen onder begeleiding van Maaike Koning een eigen schatkist of sieradendoosje maken en versieren. Een plek voor iets wat voor hen waardevol is.
· Sport en spel met Merlijn van Crea Kids: Bij ‘Speel, beweeg & ontdek’ stond sport en samen plezier maken centraal, onder begeleiding van Merlijn Kaijzer van Crea Kids.
· Muziek met Nadine van Stichting Kobranie: En bij ‘Jouw muziek, jouw verhaal’ maakten de kinderen muziek met Nadine Strang van Stichting Kobranie. Met improvisatie en samenspel konden zij muziek maken zonder dat daarvoor muzikale ervaring nodig was.
Aan het einde van de dag kwamen jong en oud weer bij elkaar. Een groep kinderen trad onder leiding van Nadine Strang (stichting Kobranie) op en liet horen wat zij tijdens de muziekworkshop hadden gedaan. Daarna reikte Birgit van Erp namens de SBPN bedankjes uit aan sprekers en vrijwilligers. Met hapjes en drankjes was er daarna nog gelegenheid om na te praten.
Als één gedachte uit deze dag naar voren kwam, dan was het wel dat pleeggrootouderschap niet alleen gaat over de praktische zorg voor een kleinkind. Het gaat over relaties.
Over de liefde voor een kleinkind én voor je eigen kind. Over verdriet en schuldgevoel, maar ook over plezier en trots. Over hulp durven vragen. Over mensen verzamelen om een kind heen. Over familiebanden die ingewikkeld kunnen zijn en toch van grote betekenis blijven.
En vooral over kleine dingen die veiligheid geven: een vertrouwd persoon, samen eten, een buur die helpt, een oma die luistert, of zelfs een eenvoudig bord met eieren.
Misschien ligt daar wel de kracht van een verhaal. Door het te vertellen, kunnen anderen zich erin herkennen. En door naar het verhaal van een ander te luisteren, ontdek je dat je er niet alleen voor staat.
Een dag als deze kan alleen worden georganiseerd dankzij de inzet van veel mensen en organisaties. De SBPN bedankt
Levvel voor het beschikbaar stellen van de locatie en voor de ondersteuning bij de organisatie. In het bijzonder gaat dank uit naar Ellen, Marja, Valery en André, en naar alle medewerkers van Levvel die op de dag zelf hebben geholpen.
Ook veel dank aan Timon en William Schrikker Gezinsvormen (WSGV) voor hun hulp achter de schermen.
De LOPOR deed een oproep aan pleegzorgorganisaties om met een kleine financiële bijdrage deze dag mede mogelijk te maken. De SBPN is alle pleegzorgorganisaties die aan die oproep gehoor hebben gegeven zeer dankbaar. De gezamenlijke bijdragen maakten deze dag financieel mogelijk.
Iedereen verdient een mama voor donatie van de taarten
En natuurlijk: dank aan alle sprekers, begeleiders, vrijwilligers, pleeggrootouders, kinderen en andere aanwezigen.
Door verhalen te vertellen, maar vooral ook door naar elkaar te luisteren, werd het een dag van herkenning en verbinding. Een dag waarop opnieuw zichtbaar werd hoeveel kracht er zit in familie, aandacht en mensen die voor elkaar blijven zorgen.
Want ieder verhaal doet ertoe. En sommige verhalen worden sterker wanneer je ze samen kunt delen.